Bu yazımızda zamanın yönünü neyin belirlediğine değineceğiz...

Aslında zaman algısı ya da yönünün ifadesi belirlenmiş üç okça belirlenir. Bunlar:

1. Kozmonolojik Zaman Oku

2. Termodinamik Zaman Oku

3. Psikolojik Zaman Oku

En bilinenden başlamak gerekirse; Psikolojik zaman oku dün ile bugünü ve bugün ile yarını ayrıt etmemizi sağlar. "Algı"ya dayalı; ve fiziksel olmayan bir ok olarak tanımlanır. Bilinç ile birlikte vardır. Bilinç olmadıkça, kişi için psikolojik zaman okunun varlığından söz edilemez. O zaman insan var olmadan önce bulunmayan bir zaman okunun fiziksel bir ifade olduğundan söz edilemez.

Kozmonolojik zaman oku ise evrenin büyük patlamadan beri sürekli genişlediği esasına dayanır. Yıldızların oluşum tarihleri; ışıklarının bize ulaşması... Aslında kainatın varlığıyla başlayan sürecin bir tanımı. İlk zaman. "Big Bang" ve zamanın ortaya çıkışı. Aynı sürecin devamı üzerine hep aynı yönü gösteren; yine kozmonolojik bir ifade. Fakat küçük bir sistemdeki fiziksel olayları incelerken kullandığımız zaman kozmonolojik zamandan bağımızdır.

İşte; entropinin etkin olduğu zaman oku olan "Termodinamik" zaman oku... Bir önceki denememizde "Toplam entropinin hiçbir zaman sıfırdan küçük" olmayacağından bahsetmiştik. Entropinin sürekli artması aslında zamanın hep ileri aktığının bir göstergesi. Yani "minimum enerji, maksimum düzensizlik" ilkesinin bir ifadesi... Enerji yüklü bir madde onu düşürüp; çevresini de düzensizliğe sürükleyecektir. Nasıl ki bir çay bardağını yere atmanız sonucu, kırılı ver saçılır! işte bunun gibi... Fakat çay bardağının tüm paröalarını birleştirmek için özel bir atış tasarlarsanız harcayacağınız enerji çok yüksek ve onu elde etme olasılığınız çok düşüktür. Enerji kalitesi düştüğünden; harcanması gereken enerji yükseliyor. Başka bir ifadeyle ekserji düşmüş oluyor.

Daha basit açıklamak gerekirse;

Bir ampül yanarken etrafındaki havaya ısı verir ve onu ısıtır. Fakat sönük bir lambayı etrafına aynı ısıyı vererek tekrar yakamazsınız...

İşte; bu zamanın yönünü ifade eden termodinamik kanun, termodinamik zaman okudur.

Termodinamik zaman oku ters döndüğünde madde "maksimum enerji, minimum düzensizlik eğilimine girecektir. Geriye sardırılan bir film gibi; çay bardağı parçaları toplanarak birleşecektir. Ya da bir lamba etrafındaki hava biraz ısıtılarak yakılabilecek; ya da bir pervane döndüğü zaman hızlandırdığı akım kadar bir akımla durgun halden hareketli hale geçirilebilecektir. Ya da birbirine dönerken çarpan iki pervane zamanla durmak yerine zamanla hızlanacaktır. Hatta gazı kesilen bir araç sürtünme ile zamanla duracağına tam tersine hızlanacaktır.

İşte termodinamik zaman oku budur. Dünya'nın işleyişindeki yönü belirleyen zaman oku; aslında "zaman" kavramını enerji ile birleştirerek; fiziksel sistemlerin incelenişinde kullandığımız ama farkında bile varmadığımız bir açılım getirmektedir...

Genelde sürtünmeler, yani entropi arttıracak her şey -ki bunlara tersinmezlik denir- ihmal edilir. Burada entropi artışı ancak 0'a eşitlenmiş olur... Teorik olarak mümkün sayılır.

Fakat devr-i daim makinalarının entropi üretimi 0 olduğundan; üretilmesi imkansızdır.

Zamanusta - 0603083506